Obieg umów w firmie to ustalona kolejność, w której umowa przechodzi od autora przez prawnika, finanse i zarząd do podpisu i archiwum, z zapisem każdej decyzji. Dobrze ułożony obieg skraca drogę umowy z kilkunastu dni do dwóch, trzech, bo nikt nie czeka na maila, którego nie zauważył. Poniżej opisuję go na przykładzie jednej umowy o wartości 80 tysięcy złotych netto, z podziałem na to, co da się zrobić poczta i arkuszem, a gdzie zaczyna się system.
Przykład umowy z dostawcą oprogramowania na 80 000 zł netto
Handlowiec albo kierownik zakupów przygotowuje umowę z dostawcą. Wartość roczna to 80 000 zł netto. W firmie obowiązuje zasada, że umowy do 20 000 zł zatwierdza kierownik działu, od 20 000 do 100 000 zł dochodzi dyrektor finansowy, a powyżej 100 000 zł także zarząd. Każdą umowę przegląda prawnik niezależnie od kwoty.
| Krok | Kto | Co sprawdza | Typowy czas na mailu | Czas w systemie z przypomnieniami |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Autor umowy | Komplet załączników, dane stron | 1 dzień | 1 dzień |
| 2 | Kierownik działu | Zakres, budżet działu | 2 do 3 dni | do 1 dnia |
| 3 | Prawnik | Kary, odpowiedzialność, prawo właściwe | 3 do 5 dni | 1 do 2 dni |
| 4 | Dyrektor finansowy | Cena, płatność, ujęcie w budżecie | 2 do 4 dni | do 1 dnia |
| 5 | Podpis stron | Podpis zarządu i kontrahenta | 3 do 5 dni | 1 dzień |
Czasy na mailu to rząd wielkości z praktyki firm, w których umowa krąży załącznikami, a nie wynik pomiaru. Różnicę robi nie szybkość czytania, tylko to, że w systemie zadanie czeka w jednym miejscu z widocznym właścicielem. Na mailu po drodze ginie jedna wersja, a prawnik komentuje plik, który autor już zmienił.
Pięć elementów, które musi mieć obieg umów
Z powyższej tabeli wynika kilka zasad, bez których obieg się rozsypuje.
- Jedna obowiązująca wersja. Wszyscy komentują ten sam plik albo kolejne wersje z historią. Plik "umowa_final_v3_poprawiona.docx" w trzech skrzynkach jest największym źródłem sporów o to, co właściwie podpisano.
- Kolejność akceptacji ustalona z góry. Prawnik przed dyrektorem finansowym albo odwrotnie, ale zawsze tak samo. Kolejność decyduje o tym, kto zobaczy tekst po zmianach.
- Progi kwot. Zasada "do 20 000 zł kierownik, powyżej dyrektor, powyżej 100 000 zł zarząd" powinna być zapisana w regule, a nie w pamięci sekretarki. Dzięki temu drobne zakupy nie blokują zarządu.
- Podpis dopiero po komplecie zgód. Najczęstszy błąd to podpisanie umowy, zanim prawnik skończył przegląd, bo zarząd dostał plik "do wglądu".
- Zapis decyzji. Kto zatwierdził, kiedy i w jakiej wersji. W razie sporu z kontrahentem albo kontroli to ten dziennik, a nie pamięć uczestników, pokazuje, jak podjęto decyzję.
Co załatwi arkusz i poczta, a czego nie
Dla firmy, która rocznie zawiera kilkadziesiąt umów i ma trzy osoby w ścieżce, arkusz z listą umów i skrzynka wspólna wystarczą. Problemy zaczynają się mniej więcej wtedy, gdy spełniony jest któryś z warunków:
- umów jest kilkaset rocznie albo kilkanaście tygodniowo,
- w akceptacji uczestniczą co najmniej cztery osoby, w tym zarząd, który odpowiada na maile raz w tygodniu,
- kontrahenci oczekują podpisu elektronicznego, a wewnętrzna akceptacja nadal odbywa się na papierze,
- audyt albo bank pytają, kto zatwierdził konkretną umowę.
Wtedy koszt jest policzalny. Jeśli prawnik, dyrektor i zarząd tracą razem po pięć godzin tygodniowo na szukanie wersji i przypominanie sobie o zaległych krokach, to w skali roku jest to ponad 250 godzin pracy osób najlepiej opłacanych w firmie. Porównaj to z rocznym kosztem programu, który zbiera te kroki w jednym miejscu.
Forma podpisu na umowie z przykładu
Umowa na 80 000 zł z dostawcą oprogramowania zwykle nie wymaga formy szczególnej pod rygorem nieważności, więc można ją zawrzeć w formie elektronicznej, także podpisem zaawansowanym z potwierdzeniem tożsamości. Wyjątki dotyczą umów, dla których przepis wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, na przykład części umów dotyczących nieruchomości. Oświadczenie woli w formie elektronicznej z podpisem kwalifikowanym jest równoważne formie pisemnej na mocy art. 78 z indeksem 1 Kodeksu cywilnego. Różnice między podpisami opisaliśmy w tekście o podpisie elektronicznym a kwalifikowanym, a dowody i skutki w tekście o mocy prawnej podpisu w umowach.
Jak ten obieg wygląda w Autoryzuj
Autor wgrywa PDF i wybiera rodzaj umowy oraz wartość netto. System sam dobiera kroki: dla 80 000 zł będą to kierownik działu, prawnik i dyrektor finansowy, a zarząd dołączy dopiero powyżej progu 100 000 zł. Każda osoba dostaje zadanie mailem i zatwierdza albo odrzuca z komentarzem. Odrzucona umowa wraca do autora, a historia poprzedniej wersji zostaje w dzienniku. Po ostatniej akceptacji umowa idzie do podpisu. Kontrahent podpisuje z linku bez zakładania konta, a podpisany plik trafia do archiwum z dziennikiem decyzji i skrótem SHA-256.
Pełny opis rozwiązania jest na stronie system do zarządzania umowami w firmie, a zasady ścieżek na stronie o akceptacji umów przed podpisem. Jeśli umowy przechodzą przez dział sprzedaży, zajrzyj do opisu podpisu elektronicznego dla działu sprzedaży. Plan Firma kosztuje 449 zł netto miesięcznie (224 zł netto przy rozliczeniu rocznym), plan Start 199 zł netto, a cennik z modelami rozliczeń pokazuje, co obejmuje każdy z nich.
Obieg umów a obieg faktur
Umowa to dopiero początek. Po jej podpisaniu pojawiają się faktury od dostawcy, które także wymagają akceptacji, i warto, by robił to ten sam system z tą samą macierzą uprawnień. Jeśli szukasz rozwiązania, które łączy dokumenty i faktury z KSeF, zobacz program do akceptacji faktur. Firmy szukające dodatkowo osobnego obiegu faktur w chmurze porównują też rozwiązania takie jak Chmurowe, które zajmują się elektronicznym obiegiem dokumentów i faktur.
Od czego zacząć wdrożenie
Nie zaczynaj od wszystkich umów naraz. Wybierz jedną kategorię, najlepiej umowy z klientami albo z dostawcami powyżej 20 000 zł, i ustal dla niej progi. Przez miesiąc mierz czas od wgrania do podpisu. Jeśli mediana spada poniżej trzech dni, dołóż kolejną kategorię. Jeśli nie, najczęściej problemem jest brak zastępstw na czas urlopów, a nie sam system, i to trzeba uzupełnić w regułach.
Najczęstsze pytania o obieg umów
Kto powinien akceptować umowy w firmie? Zawsze prawnik albo osoba odpowiedzialna za ryzyko, kierownik działu zamawiającego oraz osoba odpowiadająca za budżet. Zarząd dołącza powyżej ustalonego progu kwoty. Liczy się to, żeby zasada była zapisana i stosowana tak samo dla każdej umowy.
Ile powinien trwać obieg umowy? Dla umowy standardowej rozsądny cel to dwa do pięciu dni roboczych od wgrania do podpisu. Dłużej trwają umowy negocjowane, ale wtedy czas idzie na rozmowy z kontrahentem, a nie na czekanie na wewnętrzne zgody.
Czy obieg umów trzeba prowadzić w systemie? Nie trzeba, dopóki umów jest niewiele i uczestniczą w nich trzy osoby. System zaczyna się opłacać, gdy zatwierdzeń jest dużo, zarząd jest trudno dostępny albo trzeba wykazać, kto i kiedy zatwierdził dokument.
Co zrobić z umowami podpisanymi na papierze? Zeskanuj je i wgraj do archiwum z podstawowymi danymi: kontrahent, rodzaj, wartość, data i termin końca. Dzięki temu wyszukujesz stare i nowe umowy w jednym miejscu, a przy terminach wypowiedzenia nie opierasz się na pamięci jednej osoby.
Jeśli wybierasz narzędzie dla całej firmy, a nie tylko dla umów, porównanie typów programów znajdziesz w tekście program do obsługi obiegu dokumentów w firmie.
Co podpis daje firmie w praktyce, pokazuje przykład w tekście co zapewnia podpis elektroniczny firmie.